Theo báo cáo mới nhất của TP.HCM năm 2024, việc phát triển theo mô hình đô thị ESG++ tại Cần Giờ được đánh giá là định hướng chiến lược tất yếu khi 66,6% tỷ lệ đô thị hóa vùng Đông Nam bộ đòi hỏi chuyển đổi bền vững. Với Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn được UNESCO công nhận và khả năng tích lũy carbon gấp 3-3,5 lần so với rừng thông thường, Cần Giờ sở hữu lợi thế tự nhiên để trở thành biểu tượng đô thị xanh đầu tiên của Việt Nam. Đặc biệt, siêu dự án Vinhomes Cần Giờ quy mô 2.870 hectare với vốn đầu tư 10 tỷ USD sẽ minh chứng khả năng kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ sinh thái và thích ứng biến đổi khí hậu trong thời đại mới.
Bản chất và ưu điểm vượt trội của mô hình ESG++
Mô hình ESG++ tại Cần Giờ được xây dựng trên ba trụ cột cốt lõi Environment (môi trường), Social (xã hội), Governance (quản trị), kết hợp các yếu tố mở rộng như công nghệ thông minh, đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng biến đổi khí hậu. Theo nghiên cứu của Bộ Kế hoạch & Đầu tư năm 2024, dù chỉ 19% doanh nghiệp bất động sản thực hiện ESG hiện tại, nhưng xu hướng này đang tăng mạnh với sự hỗ trợ của Green Taxonomy và các chương trình tín dụng xanh mới được ban hành đầu năm 2025.
Trụ cột môi trường tại Cần Giờ tập trung vào việc duy trì 35.000 hectare rừng ngập mặn UNESCO, đồng thời phát triển các giải pháp năng lượng tái tạo và quản lý chất thải tuần hoàn. Yếu tố xã hội đảm bảo chất lượng sống cao cho cư dân với hệ thống y tế, giáo dục và dịch vụ công cộng đẳng cấp quốc tế. Mảng quản trị áp dụng công nghệ IoT, AI và Big Data để tối ưu hóa vận hành đô thị, tạo nền tảng minh bạch và hiệu quả trong quản lý.
Yếu tố “++” mở rộng bao gồm khả năng thích ứng với nước biển dâng thông qua hệ thống kè biển, trồng bù rừng ngập mặn và thiết kế đô thị chống ngập. Công nghệ điện gió ngoài khơi và hệ thống giao thông xanh VinBus điện tạo nên một hệ sinh thái bền vững hoàn chỉnh.
Lựa chọn này giúp Cần Giờ trở thành đối trọng cân bằng với khu vực trung tâm TP.HCM đã quá tải, đồng thời tạo ra một mô hình phát triển có thể nhân rộng cho các thành phố ven biển khác. Tuy nhiên, để hiểu rõ tại sao ESG++ được ưu tiên, chúng ta cần xem xét bối cảnh quy hoạch tổng thể mà TP.HCM đang hướng tới.
Vị trí chiến lược trong quy hoạch 6 phân vùng TP.HCM
Theo Đề án điều chỉnh Quy hoạch chung năm 2024, TP.HCM phát triển theo mô hình 6 phân vùng đô thị đa chức năng với tổng diện tích hơn 6.772 km² và dân số vượt 14 triệu người. Cần Giờ được định vị là “trục đô thị sinh thái phía Đông Nam”, đóng vai trò cân bằng với các khu công nghiệp phía Bắc và Tây Bắc thành phố.
Vị trí đặc biệt này tạo ra những lợi thế không thể thay thế cho việc áp dụng mô hình ESG++. Thứ nhất, Cần Giờ sở hữu 40 km đường bờ biển và hệ sinh thái rừng ngập mặn tự nhiên, tạo điều kiện lý tưởng để phát triển kinh tế xanh kết hợp du lịch sinh thái. Thứ hai, khoảng cách 50km từ trung tâm TP.HCM cho phép giảm tải áp lực dân số, đồng thời duy trì kết nối thuận tiện thông qua hạ tầng giao thông hiện đại.
Trong cấu trúc 6 phân vùng, mỗi khu vực có chức năng riêng biệt nhằm tối ưu hóa nguồn lực và tạo cơ hội việc làm tại chỗ. Phân vùng trung tâm tập trung vào tài chính-ngân hàng, phía Bắc phát triển công nghiệp công nghệ cao, trong khi Cần Giờ đảm nhận vai trò “lá phổi xanh” với định hướng du lịch, dịch vụ và kinh tế biển.
Quy hoạch này phù hợp với xu hướng phát triển đô thị thông minh toàn cầu, khi các siêu đô thị như Singapore, Seoul hay Copenhagen đều áp dụng mô hình đa trung tâm để giảm ùn tắc, ô nhiễm và nâng cao chất lượng sống. Đặc biệt, việc tích hợp yếu tố ESG++ ngay từ giai đoạn quy hoạch giúp Cần Giờ tránh được những sai lầm của các đô thị phát triển theo mô hình cũ.
Định hướng chiến lược này không chỉ phục vụ nhu cầu phát triển hiện tại mà còn hướng tới mục tiêu TP.HCM trở thành trung tâm kinh tế-tài chính quốc tế vào 2040. Để thực hiện được tầm nhìn này, việc khai thác tiềm năng sinh thái độc đáo tại Cần Giờ trở thành yếu tố then chốt.
Tiềm năng sinh thái và lợi thế tự nhiên
Cần Giờ sở hữu Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn lớn nhất Đông Nam Á với 35.000 hectare được UNESCO công nhận từ năm 2000, có khả năng hấp thụ carbon gấp 3-3,5 lần so với rừng thông thường theo nghiên cứu của Ban quản lý rừng phòng hộ Cần Giờ năm 2024. Hệ sinh thái này không chỉ đóng vai trò “bể lưu trữ carbon xanh” mà còn là rào chắn tự nhiên chống lại triều cường, bão tố và nước biển dâng.
Giá trị sinh học đa dạng tại Cần Giờ bao gồm hơn 200 loài thực vật, 130 loài chim và nhiều loài động vật quý hiếm. Đặc biệt, quần thể khỉ đuôi dài với khoảng 1.200 cá thể đã trở thành biểu tượng du lịch sinh thái nổi tiếng. Hệ thống kênh rạch chằng chịt tạo nên cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, đồng thời có tác dụng điều hòa khí hậu và lọc nước tự nhiên.
Từ năm 2015-2024, cơ quan quản lý đã trồng bù thành công hơn 500.000 cây với tỷ lệ sống 80-90%, chứng minh năng lực phục hồi và mở rộng hệ sinh thái bền vững. Các kỹ thuật trồng rừng hiện đại kết hợp với kinh nghiệm bản địa đã tạo ra mô hình quản lý sinh quyển được nhiều quốc gia học tập.
Ưu điểm địa lý đặc biệt khác là vị trí cửa ngõ hướng ra biển Đông, tạo điều kiện phát triển kinh tế biển, logistics và du lịch quốc tế. Đường bờ biển dài 40km với bãi cát trắng mịn, nước biển trong xanh quanh năm là tài sản thiên nhiên vô giá cho ngành du lịch nghỉ dưỡng cao cấp.
Tiềm năng năng lượng tái tạo cũng rất lớn với tốc độ gió trung bình 6-8m/s, phù hợp để phát triển điện gió ngoài khơi. Các nghiên cứu khả thi cho thấy Cần Giờ có thể sản xuất đến 3.000 MW điện gió, đủ cung cấp cho toàn bộ nhu cầu năng lượng của khu đô thị và còn thừa để bán lại lưới điện quốc gia.
Sự kết hợp hài hòa giữa ba môi trường – biển Đông, rừng ngập mặn UNESCO và đô thị thông minh – tạo nên một bối cảnh lý tưởng để thí điểm mô hình ESG++. Những lợi thế tự nhiên này chính là nền tảng để Cần Giờ trở thành trung tâm kinh tế xanh, nhưng cần có giải pháp thích hợp để ứng phó với thách thức biến đổi khí hậu.
Thách thức biến đổi khí hậu và giải pháp thích ứng
Theo dự báo của các chuyên gia khí hậu, mực nước biển ở khu vực Đông Nam bộ sẽ tăng 30-50cm vào năm 2050, đặt ra thử thách lớn cho các thành phố ven biển như Cần Giờ. Tình trạng xâm nhập mặn, xói lở bờ biển và ngập lụt do triều cường đang ngày càng trầm trọng, đòi hỏi các giải pháp thích ứng hiệu quả và bền vững.
Mô hình ESG++ tại Cần Giờ được thiết kế để đối phó trực tiếp với những thách thức này thông qua các giải pháp tích hợp. Hệ thống kè biển hiện đại kết hợp với rừng ngập mặn tạo thành lá chắn tự nhiên chống lại bão tố và sóng thần. Công nghệ nâng nền và thiết kế đô thị thông minh đảm bảo khả năng thoát nước tốt, hạn chế nguy cơ ngập úng ngay cả trong điều kiện thời tiết cực đoan.
Kinh nghiệm thực tiễn tại Cần Giờ cho thấy việc kết hợp trồng rừng với công nghệ hiện đại mang lại hiệu quả tích cực. Năm 2024, việc trồng mới 180 hectare rừng và phục hồi 200 hectare tự nhiên không chỉ tăng cường khả năng chống xói lở mà còn cải thiện chất lượng không khí và điều hòa vi khí hậu khu vực.
Hệ thống cảnh báo sớm dựa trên công nghệ IoT và AI giúp dự báo chính xác thời tiết, mực nước triều và các hiện tượng bất thường. Thông tin được truyền tải realtime đến cư dân thông qua ứng dụng di động, đảm bảo an toàn và giảm thiểu thiệt hại.
Giải pháp năng lượng tái tạo với điện gió ngoài khơi đặt cách bờ 10km vừa tận dụng được tài nguyên thiên nhiên, vừa không ảnh hưởng đến cảnh quan và hoạt động ngư nghiệp. Hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin lithium và hydrogen đảm bảo cung cấp điện ổn định ngay cả khi có thiên tai.
Đặc biệt, mô hình quản lý nước thông minh áp dụng công nghệ xử lý nước thải, tái sử dụng nước mưa và khử mặn nước biển giúp đảm bảo an ninh nguồn nước ngọt cho cư dân. Hệ thống này được thiết kế chịu được tác động của bão lốc và nước biển dâng.
Việc tích hợp các giải pháp thích ứng này vào quy hoạch đô thị từ giai đoạn đầu không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn tạo ra một mô hình có thể nhân rộng cho các thành phố ven biển khác. Tuy nhiên, để thực hiện được những giải pháp này cần có sự đầu tư mạnh mẽ và quyết tâm chính trị cao.
Cơ hội kinh tế từ mô hình ESG++
Việc áp dụng mô hình ESG++ tại Cần Giờ mở ra nhiều cơ hội kinh tế mới với tiềm năng tạo ra hàng chục nghìn việc làm và đóng góp 1.900 tỷ VND thuế hàng năm cho ngân sách theo ước tính của TP.HCM. Lĩnh vực du lịch sinh thái có thể thu hút 8-10 triệu lượt khách mỗi năm với doanh thu dự kiến đạt hàng tỷ USD từ các dịch vụ nghỉ dưỡng, giải trí và thể thao biển.
Kinh tế xanh trở thành động lực tăng trưởng chính thông qua các ngành như năng lượng tái tạo, công nghệ sinh học biển, nuôi trồng thủy sản sinh thái và chế biến thực phẩm hữu cơ. Thị trường tín chỉ carbon từ rừng ngập mặn có thể mang lại nguồn thu hàng triệu USD mỗi năm khi Việt Nam hoàn thiện khung pháp lý về giao dịch carbon.
Logistics và thương mại biển cũng có tiềm năng phát triển mạnh mẽ nhờ vị trí cửa ngõ ra biển Đông. Cảng Cần Giờ sau khi hoàn thành sẽ trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quan trọng, kết nối TP.HCM với các thị trường quốc tế. Điều này tạo cơ hội cho các ngành dịch vụ hỗ trợ như vận tải, lưu kho, bảo hiểm và tài chính.
Ngành công nghệ thông tin và viễn thông cũng sẽ phát triển mạnh nhờ nhu cầu xây dựng hạ tầng smart city. Các giải pháp IoT, AI, big data và blockchain được ứng dụng rộng rãi trong quản lý đô thị tạo cơ hội cho các công ty công nghệ trong nước phát triển sản phẩm và dịch vụ mới.
Bất động sản là lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng cao nhất với dự án Vinhomes Green Paradise quy mô 2.870 hectare. Theo phân tích thị trường, giá bất động sản ở các khu vực ven biển có hệ sinh thái tốt thường tăng 15-20% mỗi năm, cao hơn so với trung bình chung của thị trường.
Giáo dục và y tế cũng được hưởng lợi từ mô hình ESG++ với việc xây dựng các trường đại học quốc tế và bệnh viện đạt chuẩn Cleveland Clinic. Điều này không chỉ phục vụ cư dân địa phương mà còn thu hút khách hàng từ các tỉnh thành lân cận.
Tuy nhiên, để khai thác được hết tiềm năng kinh tế này cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp. Đặc biệt quan trọng là vai trò tiên phong của các dự án lớn trong việc thể hiện những lợi ích thiết thực của mô hình ESG++.
Vai trò tiên phong của Vinhomes Green Paradise
Dự án Vinhomes Green Paradise với quy mô 2.870 hectare và tổng vốn đầu tư 10 tỷ USD được khởi công vào tháng 4/2025, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc triển khai mô hình đô thị ESG++ tại Việt Nam. Đây là siêu dự án lấn biển đầu tiên và lớn nhất nước ta, dự kiến đón 230.000 cư dân và 8-10 triệu lượt khách du lịch mỗi năm khi hoàn thành.
Thiết kế dự án thể hiện rõ tinh thần ESG++ thông qua việc dành 70% diện tích cho không gian xanh, công viên và hồ nước trong khi chỉ 30% được sử dụng cho xây dựng. Paradise Lagoon với 443 hectare trở thành biển hồ nước mặn lớn nhất thế giới, cho phép tắm biển quanh năm và tạo điều kiện phát triển du lịch nghỉ dưỡng đẳng cấp quốc tế.
Hệ thống tiện ích đẳng cấp thế giới bao gồm Blue Waves Theatre rộng 7 hectare với 5.000 chỗ ngồi, do công ty kiến trúc nổi tiếng Gensler thiết kế. Hai sân golf 18 lỗ chuẩn quốc tế West Sunset do Tiger Woods thiết kế và East Sunrise do Robert Trent Jones Jr. thiết kế sẽ thu hút du khách và golfer chuyên nghiệp từ khắp nơi trên thế giới.
Tòa tháp 108 tầng nằm trong top 10 các tòa nhà cao nhất thế giới, kết hợp chức năng khách sạn cao cấp, văn phòng hạng A và trung tâm thương mại. Đây sẽ trở thành biểu tượng kiến trúc mới của TP.HCM, thể hiện tầm nhìn phát triển bền vững và hiện đại.
Về công nghệ xanh, dự án áp dụng hệ thống điện gió ngoài khơi đặt cách bờ 10km, xe buýt điện VinBus trong khu và metro tốc độ cao 250km/h kết nối với trung tâm TP.HCM. Hệ thống này giúp giảm 80% khí thải so với các khu đô thị truyền thống.
Chứng chỉ xanh BREEAM Communities và ISO 37122 cho thấy cam kết áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế cao nhất về phát triển bền vững. Hệ thống quản lý thông minh sử dụng IoT, AI và Big Data để tối ưu hóa tiêu thụ năng lượng, quản lý chất thải và cung cấp dịch vụ cho cư dân.
Dự án chia thành 5 phân khu chức năng rõ ràng: The Haven Bay (953ha) làm cửa ngõ du lịch với sân golf và nhà hát, The Green Bay (660ha) là trái tim đời sống đô thị, The Paradise (318ha) trở thành bộ não kinh tế với tòa tháp 108 tầng, và The Grand Island (938ha) là lá phổi xanh với các resort cao cấp.
Về y tế và giáo dục, dự án hợp tác với Cleveland Clinic – hệ thống y tế số 1 Mỹ để xây dựng Vinmec Cần Giờ, cùng 97 trường học Vinschool và Young Paradise Hub rộng 4,6 hectare. Điều này đảm bảo chất lượng sống cao cho cư dân và tạo ra một cộng đồng hoàn chỉnh.
Vinhomes Green Paradise không chỉ là một dự án bất động sản thông thường mà còn là phòng thí nghiệm sống cho mô hình đô thị ESG++, tạo tiền례 cho việc nhân rộng mô hình này ra các khu vực khác. Thành công của dự án sẽ chứng minh khả năng hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
Kết luận
Việc lựa chọn mô hình ESG++ tại Cần Giờ không phải là quyết định tùy tiện mà là kết quả của sự tính toán chiến lược dài hạn dựa trên những lợi thế tự nhiên độc đáo và yêu cầu phát triển bền vững của thời đại. Với Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn UNESCO, vị trí cửa ngõ ra biển Đông và tiềm năng phát triển kinh tế xanh, Cần Giờ sở hữu đầy đủ điều kiện để trở thành biểu tượng đô thị bền vững đầu tiên của Việt Nam.
Sự thành công của mô hình này phụ thuộc vào khả năng cân bằng hài hòa giữa ba yếu tố: phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống xã hội. Dự án Vinhomes Green Paradise với quy mô 10 tỷ USD đang đóng vai trò tiên phong, chứng minh rằng đầu tư lớn vào công nghệ xanh và hạ tầng thông minh không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần ứng phó với biến đổi khí hậu.
Trong bối cảnh TP.HCM mở rộng thành siêu đô thị 14 triệu dân, việc phát triển Cần Giờ theo hướng ESG++ sẽ tạo ra một cực tăng trưởng mới, giảm tải cho khu vực trung tâm đồng thời duy trì vai trò “lá phổi xanh” quan trọng. Đây chính là hướng đi tất yếu để TP.HCM trở thành trung tâm kinh tế-tài chính quốc tế vào năm 2040 như kế hoạch đã đề ra.
